Er is geluisterd: stikstofbeleid in het coalitieakkoord

1. Duidelijke reductiedoelen

Voor het eerst worden wettelijke reductiedoelen per sector vastgelegd. Voor landbouw gaat het om forse ammoniakreductie; voor industrie en mobiliteit draait het vooral om NOx. Dat is de verzamelnaam voor stikstofoxiden (NO en NO₂), gassen die ontstaan bij verbranding: denk aan verkeer, industrie en luchtvaart. Ze zijn schadelijk voor natuur én gezondheid.

De omstreden kritische depositiewaarde (KDW) wordt vervangen door een systeem dat stuurt op daadwerkelijke emissies en de staat van de natuur. Vergunningverlening moet eenvoudiger worden via doelvoorschriften: regels die het doel vastleggen (bijvoorbeeld ‘30% minder uitstoot’), maar niet voorschrijven hóe je dat moet bereiken. Dat geeft ruimte voor innovatie en minder bureaucratie. Als dat via de Omgevingswet kan is dat mooi.

2. Gebiedsgericht werken

Rond kwetsbare Natura 2000-gebieden komt een zonering: hoe dichter bij de natuur, hoe strenger de eisen. Het akkoord noemt dat de uitvoering in 2026 start in minimaal vijf prioritaire gebieden en noemt daarbij expliciet de Veluwe en de Peel. De overige gebieden worden niet genoemd in het akkoord zelf.

Provincies krijgen de regie, maar binnen landelijke kaders, om willekeur te voorkomen. Voor boeren die willen verplaatsen komt een nationale grondbank, zodat grond beter kan worden ingezet waar die het meeste effect heeft.

3. Natuurherstel met resultaatverplichtingen

Het kabinet wil natuurgebieden die er slecht voor staan daadwerkelijk herstellen. Terreinbeheerders krijgen structurele middelen, maar ook resultaatverplichtingen. Agrarisch natuurbeheer wordt uitgebreid met langjarige contracten en  ‘eerlijke vergoedingen’. De Natuurherstelverordening wordt uitgevoerd, maar de haalbaarheid van Natura 2000-doelen wordt opnieuw bekeken.

4. Perspectief en ondersteuning voor boeren

Boeren die moeten extensiveren, verplaatsen of stoppen, worden gecompenseerd. Wie wil omschakelen naar natuur inclusieve of minder intensieve landbouw krijgt ondersteuning. Innovatie krijgt een prominente rol: van sensortechnologie tot robotisering en van biotechnologie tot kweekvlees. Het kabinet ziet deze technieken als onderdeel van het toekomstige voedselsysteem.

Of: van beweging naar slot?

Het akkoord probeert een middenweg te vinden tussen juridische noodzaak, economische ruimte en toekomstperspectief voor boeren. Nederland is de afgelopen jaren herhaaldelijk vastgelopen door rechterlijke uitspraken. De vraag is dus niet alleen of het beleid goed klinkt, maar of het in de praktijk werkt zonder dat de rechter opnieuw de rem erop zet.