Tata Steel onder toezicht: handhaving en transparantie in balans

Samenvatting besluit[1]

Op 19 december 2024 werd vastgesteld dat Tata Steel de emissiegrenswaarden voor vluchtige organische stoffen, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) en zware metalen fors overschreed. Het ging om overschrijdingen tot twintig keer de norm bij KGF 1 en tot vijf keer bij KGF 2. Omdat deze stoffen als zeer zorgwekkend (ZZS) worden aangemerkt, legde de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) dwangsommen op van €17,065 miljoen voor KGF 1 en €9,75 miljoen voor KGF 2. Tata Steel kreeg acht weken de tijd om de overtredingen te beëindigen.

Bezwaren Tata Steel

Het bedrijf maakte bezwaar. Het belangrijkste argumenten waren dat de dwangsommen te hoog waren en de termijn te kort. De Hoor- en Adviescommissie (HAC) adviseerde hierover. Hierna besloten Gedeputeerde Staten de dwangsommen in stand te laten maar de begunstigingstermijn te verlengen naar zestien weken, tot 15 april 2025. Daarmee werd de uitvoerbaarheid vergroot, zonder de kern van de handhaving aan te passen.

Sinds 15 april 2025 voert de OD NZKG emissiemetingen uit. Indien overschrijdingen blijven bestaan, verbeurt Tata Steel dwangsommen.[2] Het bedrijf kan beroep en hoger beroep instellen en een verzoek om voorlopige voorzieningen indienen.

Tot slot kondigen Gedeputeerde Staten aan dat alle onderliggende stukken openbaar zullen worden gemaakt, conform de Wet Open Overheid. Deze procedure duurt naar verwachting tot eind januari 2026.

Op 11 december jl heeft de provincie het bezwaar van Tata Steel m.b.t. het Aanzeggingsbesluit KGF 2 afgewezen. De staalfabriek heeft tot 24 december 2025 om aan de eisen te voldoen. Mocht deze deadline niet gehaald worden, overweegt de OD NZKG stappen richting intrekking van de vergunning van KGF 2.[3]

Leerpunten

Deze zaak biedt waardevolle inzichten:

1. Proportionaliteit: handhaving moet streng zijn, maar ook uitvoerbaar. Het verlengen van de termijn illustreert dit.
2. Transparantie: actieve openbaarmaking is essentieel voor vertrouwen, ook al kost de procedure tijd.
3. Samenloop: meerdere handhavingstrajecten kunnen naast elkaar bestaan; dit vraagt om heldere communicatie.
4. Gezondheid: overschrijding van ZZS raakt direct aan volksgezondheid en moet expliciet benoemd worden.
5. Bestuurlijke sensitiviteit: verlenging van termijnen kan worden gezien als tegemoetkoming; uitleg en context zijn dus cruciaal.

Conclusie

De beslissing op bezwaar bij Tata Steel laat zien dat handhaving van milieuregels niet alleen een juridische kwestie is, maar ook een bestuurlijke en communicatieve uitdaging. Het gaat om de balans tussen strikte naleving van wetgeving, uitvoerbaarheid van maatregelen en het behouden van vertrouwen bij Statenleden en inwoners.

Literatuur:

[1] Brief aan PS over beslissing op bezwaar Lasten onder Dwangsom overschrijden emissiegrenswaarden KGF 1 en 2 Tata Steel.pdf

[2]  https://www.noord-holland.nl/Actueel/Archief/2025/November_2025/Provincie_handhaaft_dwangsommen_Kooksgasfabrieken_1_en_2_Tata_Steel

[3]   https://www.noord-holland.nl/Actueel/Archief/2025/December_2025/Provincie_handhaaft_Aanzeggingsbesluit_Kooksgasfabriek_2_Tata_Steel